Meer dan 65 vrouwelijke vredesbouwers uit conflictgebieden over de hele wereld komen eind september bijeen in Den Haag voor het Women, Peace and Security Forum: Security Reimagined. De bijeenkomst vindt op 30 september plaats in het Vredespaleis. Ook de Hertogin van Edinburgh is daarbij aanwezig.

Het internationale forum brengt vrouwen samen die zich bezighouden met het voorkomen en oplossen van conflicten. Zij hebben onder meer wapenstilstanden onderhandeld, rekrutering door extremistische groepen voorkomen en gewerkt aan het herstellen van maatschappelijke relaties na gewelddadigheden.

Het vierdaagse forum wordt van 29 september tot en met 2 oktober gehouden in Den Haag. De bijeenkomst in het Vredespaleis op 30 september vormt een belangrijk onderdeel van het programma. Het doel is om effectieve vredesprocessen opnieuw op de internationale politieke agenda te zetten, in een periode waarin wereldwijd veel wordt geïnvesteerd in bewapening en militaire veiligheid.

Meer wapens, minder veilig?
“Dit is geen conferentie over vrouwen, dit is een gesprek over veiligheid dat wordt geleid door vrouwen”, zegt Sanam Naraghi Anderlini, oprichter en CEO van het International Civil Society Action Network (ICAN). Volgens ICAN werd vorig jaar wereldwijd 2,7 biljoen dollar uitgegeven aan militarisering. Het forum stelt daarbij de vraag waarom mensen zich ondanks deze investeringen minder veilig kunnen voelen. De deelnemers zijn allemaal lid van de Women’s Alliance for Security Leadership (WASL), een collectief van vrouwelijke vredesbouwers dat is opgericht en wordt gecoördineerd door ICAN.

Een van de deelnemers is Lucy Talgieh, tot voor kort locoburgemeester van Bethlehem. Zij werkt onder meer aan het vergroten van de rol van vrouwen als bemiddelaars in het conflict. “We proberen meer vrouwen als bemiddelaars in te zetten in dit conflict”, zegt Talgieh. “Vrouwen zijn meer rationeel als het om vredesopbouw gaat. Ik geloof daarom dat vrouwen de wereld kunnen veranderen, het moet wel. Verandering moet vanuit vrouwen komen en door vrouwen worden uitgevoerd”.

Vrouwen als verbindende factor
ICAN werkt al twintig jaar met vrouwelijke vredesbouwers die actief zijn in complexe conflictgebieden. Volgens Naraghi Anderlini spelen vrouwen in veel gemeenschappen een centrale rol, waardoor zij verschillende groepen met elkaar kunnen verbinden. “Omdat vrouwen zo diep zijn ingebed in hun gemeenschappen, zijn ze vaak in staat grenzen over te gaan die anderen niet over kunnen”, legt Naraghi Anderlini uit. “Ze praten met families, religieuze leiders, jongeren, politie, gewapende partijen, lokale overheden en andere gemeenschappen. Door hun traditionele en culturele rol weten ze mannen en vrouwen te bereiken. Zo kunnen ze een stem voor hun gemeenschap zijn. Dat maakt vrouwen buitengewoon goede sensoren voor onveiligheid, maar ook buitengewoon goede conflictoplossers.”

“Vrede is niet naïef. Nalaten om in vrede te investeren, dat is naïef”

Militaire verdediging en vredesopbouw
Het forum richt zich op de vraag hoe militaire verdediging kan worden gecombineerd met investeringen in conflictpreventie, diplomatie en lokaal geleide vredesopbouw. Ook het leiderschap van mensen die dicht bij conflicten staan, staat centraal.

ICAN wil daarmee de afstand verkleinen tussen beleidsmakers en vrouwelijke vredesbouwers die vanuit hun eigen ervaring weten wat volgens de organisatie kan werken om conflicten te voorkomen of op te lossen. “Beleidskeuzes zonder de kennis van mensen die het conflict van dichtbij meemaken kan misleidend zijn. Lokale kennis van het conflict zonder toegang tot besluitvormingsprocessen kan gemarginaliseerd blijven”, aldus Naraghi Anderlini.

Volgens ICAN is het forum geen pacifistische bijeenkomst, maar een ontmoeting tussen mensen die dicht bij conflicten staan en beleidsmakers die zich bezighouden met internationale veiligheid. “Vrede is niet naïef. Nalaten om in vrede te investeren, dat is naïef”, zegt Naraghi Anderlini. “Je brengt met bommen geen sociale cohesie terug en verdere bewapening zorgt niet voor wederzijds vertrouwen”.

Ervaringen uit Libanon en Oekraïne
Ook Maya Yamout uit Libanon neemt deel aan het forum. Zij leidt de organisatie Rescue Me, waarmee zij samen met haar zus Nancy gevangenissen in Libanon bezoekt. Daar onderzoeken zij de motivaties en het gedrag van mensen die zijn veroordeeld voor gewelddadig extremisme. De zussen staan in Libanon bekend als de ‘Kamikaze Sisters’.

Door de beweegredenen van gewelddadige extremisten te onderzoeken, probeert Yamout volgens de organisatie alternatieven te bieden en te voorkomen dat mensen na hun vrijlating opnieuw betrokken raken bij gewelddadige activiteiten. “We moeten vertrouwen opbouwen”, legt zij uit. “We proberen hen te distantiëren van de misdaad die ze begaan hebben, om te voorkomen dat ze bij vrijlating zich weer met gewelddadige activiteiten bezig gaan houden”.

Oekraïne
Nina Potarska coördineert en ondersteunt vrouwenbewegingen in bezet oostelijk Oekraïne. Zij richten zich onder meer op het in stand houden van het sociale zorgsysteem terwijl de oorlog voortduurt. “Het zijn de vrouwen die zorg verlenen in Oekraïne. Het is niet ineens vrede als er een wapenstilstand getekend wordt. Daarvoor heb je een vredesinfrastructuur nodig met een gemeenschap die zorg draagt en dat is waarom we daar nu al aan moeten werken terwijl de oorlog door blijft gaan”, zegt Potarska. Volgens haar verwacht de maatschappij van vrouwen dat zij handelen als moeders en als vrouwen. “We weten hoe we moeten overleven en een gemeenschap samen moeten houden. Dat is de lijm die de maatschappij bijeen houdt.”

Eerste editie binnen de Europese Unie
Het Women, Peace and Security Forum wordt georganiseerd door ICAN in samenwerking met het ministerie van Buitenlandse Zaken, de gemeente Den Haag en WO=MEN. De bijeenkomst in het Vredespaleis wordt gehouden ter gelegenheid van het 80-jarig bestaan van het Internationaal Gerechtshof van de Verenigde Naties, dat in het Vredespaleis is gevestigd.

Recht, juridische verantwoording en de rechtsstaat zijn daarom eveneens belangrijke onderwerpen tijdens het forum. Het overkoepelende thema is Security Reimagined. Het forum wil daarmee een alternatief bieden voor de manier waarop internationaal over veiligheid wordt gesproken.

Elfde editie
Het is de elfde editie van het Women, Peace and Security Forum en de eerste keer dat het evenement binnen de Europese Unie wordt georganiseerd. In plaats van politieke leiders staan maatschappelijke organisaties en vrouwelijke vredesbouwers uit conflictgebieden centraal.

ICAN werd twintig jaar geleden opgericht door de Brits-Iraanse vredesstrateeg Sanam Naraghi Anderlini, MBE. Zij was als maatschappelijk leider en vertegenwoordiger een van de schrijvers van VN-Veiligheidsraadresolutie 1325 over vrouwen, vrede en veiligheid. ICAN richt zich op inclusieve en duurzame vredesprocessen en is oprichter en coördinator van de Women’s Alliance for Security Leadership.

Meer informatie over het forum is te vinden via Security Reimagined: ICAN’s 2026 Women, Peace, and Security Forum. Meer informatie over ICAN staat op de website van ICAN.

Bron: persbericht ICAN