Museum Panorama Mesdag opent op 3 oktober 2026 de eerste grote overzichtstentoonstelling over de Noors-Nederlandse kunstenaar Betzy Akersloot-Berg (1850-1922). De tentoonstelling Betzy Akersloot-Berg. One of a kind brengt ruim 115 kunstwerken samen en laat volgens nieuw onderzoek niet alleen haar ontwikkeling als kunstenaar zien, maar ook haar ondernemerschap en internationale carrière.

De tentoonstelling omvat 89 schilderijen, 15 werken op papier, negen foto’s en vier bijzondere objecten. Volgens directeur Minke Schat heeft het onderzoek van de afgelopen jaren, aangevuld met een oproep aan particuliere en commerciële collecties, nieuwe inzichten opgeleverd over de positie van Akersloot-Berg. “Dankzij het onderzoek van de afgelopen jaren en een oproep aan private en commerciële collecties hebben we Betzy scherper in beeld dan ooit,” zegt Schat. “Nieuwe inzichten en ontdekkingen laten zien hoeveel zeggenschap zij had over haar loopbaan. We kunnen haar eindelijk in volle breedte tonen: als kunstenaar, als reiziger en als ondernemer, maar ook als vriendin van de Mesdags, met wie zij een bijzondere en hechte band had.”

Eigen koers als kunstenaar
Akersloot-Berg geldt als een eigenzinnige zeeschilder uit een periode waarin vrouwen nauwelijks toegang hadden tot kunstacademies. Ze reisde zelfstandig door Noorwegen en Europa en vulde haar opleiding naar eigen inzicht aan met privélessen in binnen- en buitenland. Ze werkte onder meer in Oslo, München, Parijs en Den Haag en bezocht internationale tentoonstellingen.

In haar werk onderzocht zij de wisselwerking tussen licht, lucht en water. Critici prezen haar krachtige penseelstreken en gevoel voor atmosfeer. Met haar keuze voor het zeegezicht koos ze bovendien voor een genre dat rond 1900 vooral door mannelijke kunstenaars werd gedomineerd.

Door tentoonstellingen in binnen- en buitenland bouwde Akersloot-Berg een eigen positie op binnen de schilderkunst. Na haar overlijden raakte haar werk, zoals dat van veel kunstenaars uit haar tijd, geleidelijk minder bekend bij het grote publiek.

Ook succesvol als zakenvrouw
Nieuw onderzoek werpt daarnaast licht op de zakelijke kant van haar kunstenaarschap. Volgens Marguerite Tuijn, gastcurator van de tentoonstelling, paste Akersloot-Berg al tijdens haar leven auteursrechten toe op haar werk, waarmee ze tot de eerste kunstenaars in Nederland zou behoren die dat deden.

Op de achterzijde van enkele werken staan aantekeningen die volgens de tentoonstelling dienden als garantie voor kopers dat zij hetzelfde onderwerp niet opnieuw zou schilderen. Daarmee kon zij een hogere prijs vragen. Voor haar schilderijen werden bedragen van 1.200 tot 2.000 gulden betaald, destijds een aanzienlijk bedrag dat vergelijkbaar was met prijzen voor werk van de Mesdags en Jozef Israëls.

Ook in haar onderwerpkeuze hield Akersloot-Berg rekening met de markt. Nederlandse onderwerpen toonde ze in Noorwegen en Noorse kustgezichten in Nederland. Een schilderij met de Engelse titel The coast of the bay, waarop een Franse baai is afgebeeld, werd gemaakt voor de Engelse markt.

Haar werk werd verkocht via gerenommeerde kunsthandels, waaronder Goupil in Den Haag en Van der Wilk in Haarlem. Ook werd het tentoongesteld tijdens de wereldtentoonstelling in Parijs. Haar werk was daarnaast te zien in de etalage van Waanders in Zwolle, de voorloper van de huidige uitgever van het bijbehorende boek.

Dat Akersloot-Berg als zelfstandig kunstenaar bekendheid genoot, blijkt volgens het museum ook uit krantenberichten. Bij verhuizingen werd zij met haar meisjesnaam genoemd en werd de naam van haar echtgenoot niet vermeld.

Vriendschap met de Mesdags
De band met Hendrik Willem Mesdag (1831-1915) begon tijdens een internationale tentoonstelling in Wenen in 1882. De toen nog ongehuwde Betzy Berg maakte daar kennis met zijn werk. Zijn zeegezichten maakten indruk op haar en vormden mede aanleiding om enkele jaren later naar Den Haag te vertrekken.

In Den Haag zocht zij Mesdag op voor artistiek advies en om zich verder te verdiepen in de maritieme schilderkunst. Van 1885 tot 1889/90 woonde ze in Scheveningen, in hotel Rauch. Volgens het museum was zij nadrukkelijk geen leerling van Mesdag, maar een professionele kunstenaar die met hem over het vak wilde sparren.

In 1888 werkte Akersloot-Berg mee aan de restauratie van het Panorama van Scheveningen, nadat het doek uit München was teruggekeerd. Zo ontstond een hechte band met Hendrik Willem en Sientje Mesdag-van Houten (1834-1909). Het contact bleef aantoonbaar warm tot kort voor het overlijden van Sientje. Voor de 70ste verjaardag van Hendrik Willem Mesdag maakte Akersloot-Berg een glas-in-loodraam.

Vlieland als vaste inspiratiebron
Na haar huwelijk met de Nederlander Gooswinus Akersloot vond Betzy Akersloot-Berg haar artistieke thuis op Vlieland. Vanuit haar woning, het huidige Museum Tromp’s Huys, werkte zij tientallen jaren aan een omvangrijk oeuvre waarin zee, kust en veranderende weersomstandigheden centraal staan.  Het eiland werd een belangrijke inspiratiebron in haar werk, maar ook vanuit Vlieland bleef zij door Europa reizen.

Internationale werken samengebracht
Voor de tentoonstelling brengt Museum Panorama Mesdag werken bijeen uit Nederlandse en internationale museale collecties. Onder de bruikleengevers bevinden zich Museum Tromp’s Huys op Vlieland, het Nordnorsk Kunstmuseum en het Perspektivet Museum in Noorwegen en het Nationalmuseum in Zweden.

Naast bekende werken worden ook schilderijen getoond die zelden of nooit eerder voor publiek te zien waren. Tot de hoogtepunten behoort De Lofoten uit 1884 van haar leermeester Otto Sinding, afkomstig uit Museum Boijmans Van Beuningen. Ook is het monumentale Na de Storm van Akersloot-Berg uit het Nationalmuseum in Stockholm te zien.

Een ander bijzonder werk is het vroege schilderij Keizerlijk schip voor de kust van het eiland Skoroya uit 1892, afkomstig uit het Perspektivet Museum in Tromsø. Het schilderij toont de aankomst van de Duitse keizer Wilhelm II bij een walvisvaartstation.

Nieuwe monografie
Bij de tentoonstelling verschijnt de rijk geïllustreerde monografie Betzy Akersloot-Berg. One of a kind. Het boek bevat nieuwe inzichten in haar kunstenaarschap, opleiding, reizen, atelierpraktijk en betekenis. Aan de publicatie werken onder anderen gastcurator Marguerite Tuijn, kunsthistoricus Jenny Reynaerts, historicus Sunny Jansen, Museum Panorama Mesdag en Museum Tromp’s Huys mee.

Het boek is de eerste omvangrijke publicatie over Akersloot-Berg. Waanders is de uitgever. Het boek heeft  kost 35 euro en verschijnt in het Nederlands en Engels.

Samenwerking en publieksprogramma
De tentoonstelling komt tot stand in samenwerking met Museum Tromp’s Huys, dat de grootste collectie werken van Akersloot-Berg ter wereld beheert, en met het Nordnorsk Kunstmuseum en het Perspektivet Museum in Tromsø en het Nationalmuseum in Stockholm.

Rond de tentoonstelling organiseert Museum Panorama Mesdag een publieksprogramma met lezingen en rondleidingen over het leven en werk van Akersloot-Berg.

De tentoonstelling Betzy Akersloot-Berg. One of a kind is van 3 oktober 2026 tot en met 28 februari 2027 te zien in Museum Panorama Mesdag.

Bron: persbericht Panorama Mesdag